Lisa Weeda – Huisblogger Laatste Update

Ondernemen is een leercurve
In deze laatste blog werk ik met tussenkoppen. Er zijn een aantal dingen die ik na een jaar zo zelfstandig mogelijk werken kan concluderen of waar ik vragen bij heb. Dingen die me bezighouden, waar ik mee worstel, waar ik vrede mee heb. Hier komen ze.

Succes
Niets is een overnight successtory. Een mooi eindproduct begint met uitproberen, fouten maken, opnieuw beginnen, nog meer fouten maken, boos worden, je laptop uit het raam gooien, anders proberen. Al deze onderdelen, je kunt ze ook zien als fases of stappen, zijn belangrijk. Dit is je proces, je leercurve. In het geval van schrijven: aan een goed verkopende roman gaat een hoop vooraf. Hoe vaak ben je bezig met schrijven in het dagelijks leven, hoeveel leer je bij, hoe veel lees je, hoe vaak ga je naar een voordrachtavond enzovoorts. Dat verhaal over het proces dat aan een succesmoment vooraf gaat, is een verhaal dat vaak vergeten wordt. En dat vind ik erg onhandig, want het zorgt ervoor dat mensen het idee hebben dat iets moois in één klap gemaakt is.

Iedereen zoekt tegenwoordig naar manieren om dingen snel gedaan te krijgen, iedereen is op zoek naar een quick fix, een hack. Door op zo’n manier te werk te gaan, verlies je echter een groot deel van de kracht en de magie van wat je maakt. En, bepaalde dingen leer je zo niet. Om het maar op schrijven te betrekken: nee, niet in alles zit een verhaal, niet in elke dagelijkse gebeurtenis, niet in elk gesprek. Maar soms duikt er iets moois op. Iets waarvan je voelt: dit is een goed verhaal. Dan begint het pas. Al het grote werk moet nog komen. Het wroeten in je vertelling en het zoeken naar de juiste woorden en omschrijvingen, het bouwen en afbreken van het plot. Zo werkt het ook met ondernemen. Rome is niet in één dag gebouwd. Zo ook jouw onderneming niet. Wees geduldig. Neem de tijd en durf fouten te maken. Dat doet iedereen, ook de mensen van wie je alleen de succesverhalen kent.

brag

Integriteit
Ondernemen is niet iets dat gepaard hoeft te gaan met schreeuwerigheid. Aan het begin van deze blogreeks zond ik een startdocument naar ArtEZ (dat was onderdeel van dit blogtraject) met daarin de vraag: Hoe profileer je jezelf zonder integriteit te verliezen? Ik denk geregeld na over deze vraag. Ik wil graag laten zien wat ik doe en waar ik mee bezig ben, waar ik mag publiceren, waar ik optreed, welke andere schrijvers of projecten ik tof vind, met wie ik mag samenwerken. Maar ik wil dit niet op een luidruchtige manier vertellen. Ik wil integer blijven. Eerlijk en open. Soms weet ik niet wat de grens is tussen integer en gewoon promo maken voor jezelf. Aan de buitenwereld tonen dat dingen goed gaan, dat je ergens komt, dat je bezig bent en een ontwikkeling doormaakt is voor mij belangrijk. Ik vind het prettig dat mensen weten waar ik mee bezig ben. Soms levert dat namelijk een optreden of een klus op. Maar nog steeds weet ik niet waar je het midden moet houden tussen roepen en laten zien als je het hebt over jezelf laten zien via kanalen als Twitter, Instagram en Facebook.

Wat ik wel kan concluderen: ga nooit ergens heen om je in een netwerk naar binnen te dringen. Wees op een plek omdat je daar iets wilt zien of horen, omdat je iets interessant vindt. Niet omdat je de mensen die daar komen interessant vindt, omdat je daar gezien wilt worden. Of, zoals Ernest Hemingway zei: ‘Forget Living the “Literary Life”’. Doe wat je moet doen: maak, kijk om je heen, oefen, leer, maak fouten en begin opnieuw. Stop tijd in maken in plaats van ergens bij willen horen. De sociale kring waarin je je bevindt komt nooit op de achterflap van je roman terecht. En frankly, nobody cares. En als het hen wel uitmaakt, zijn het pannenkoeken.

25311_700b

Urgentie
In het startdocument dat ik naar ArtEZ zond, stond ook een opvatting die ik had over de rol van de maker: Ik ben van mening dat het van belang is verhalen met een grote urgentie te vertellen. Deze opvatting heb ik nog steeds. Ik beweerde: ‘De rol van de maker zie ik in dit tijdsbeeld als iets cruciaals, iets waar een maker goed over na moet denken. Sommige literatuur is gebaseerd op het vertellen over het kabbelen van het leven en alle ‘ellende’ die we op persoonlijk, klein niveau meemaken. Menselijke verhalen, zonder grote gevolgen. Ik ben van mening dat het van belang is verhalen met een grote urgentie te vertellen.’

Kunst met een politieke of wereldlijke connectie raakt me het meest. Dat kan een fictie- of een non-fictieboek zijn, dat kan een verhaal over mensen zijn, over het bankenwezen, over Panama Papers, maar ook een boek zoals Wat is de Wat van Dave Eggers of Een bruidsjurk in Warschau van Lot Vekeman. Het kan de voorstelling De onrendabelen zijn. Tijdens mijn reis ik Oekraïne (klik hier) zag ik in alle galerieën en musea waar ik kwam hoe urgent kunst kan zijn. Hoe mooi het kan blijven ondanks de politieke laag, ondanks dat het onderdeel is van een debat. Je kunt mooie dingen maken en iets vertellen tegelijk. Dat probeer ik steeds meer te doen.

macklemore

Tot slot
Ik ben niet alleen een ondernemer. Ik ben ook een maker. Ik wil kunnen leven van schrijven, maar ik wil niet dat geld me de baas wordt. De Amerikaanse rapper Macklemore zegt het mooi: ‘Make the money, don’t let the money make you. Change the game, don’t let the game change you.’

Wat Macklemore zegt is belangrijk om te onthouden. Zeker als je net afstudeert van een kunstacademie. Natuurlijk wil je goed rond kunnen komen en af en toe naar de kroeg of een festival. Maar je wilt ook heel graag mooie dingen maken. Dus denk goed na: hoeveel dagen ga je achter een bar staan om de andere dagen werk te kunnen maken?

Als je te weinig tijd besteedt aan je kunst verlies je tempo, ontwikkel je je niet genoeg. Stilstaan is niet de bedoeling. Na vier jaar academie moet je ook vooruit. Soms is het leven financieel dan wat krapper, maar uren besteden aan ‘voor niets’ werk maken levert je uiteindelijk veel moois op. En als mensen dat zien, dan komt dat geld op een gegeven moment vanzelf. Dan willen mensen weten waarom je iets maakt, hoe je dat doet, willen ze je werk boven hun bed hangen of je boek lezen. Daarom wil ik afsluiten met Iris Apfel, een van mijn persoonlijke mode-helden. Wat zij zegt geldt zowel voor kunst maken als ondernemer zijn: ‘There is no free lunch. Everything has a price. I mean, it isn’t money, it could be time, it could be experience, it could be love, it could be whatever. But you don’t get anything for nothing.’

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *