Mart van Berckel – huisblogger

Introductie

Mart studeerde in juni 2016 af als regisseur aan de opleiding Muziektheater. Tijdens zijn opleiding studeerde hij ook aan de regieopleiding in Zürich, Zwitserland. Zijn afstudeervoorstelling PLAY MAIDS won de publieksprijs op festival Studio Körber Junge Regie in Hamburg. Als regisseur maakt hij muziektheatervoorstelling met een uitgesproken beeldende, poëtische signatuur. Vanaf 2016 is hij als maker verbonden aan Kameroperahuis Zwolle en productiehuis Generale Oost in Arnhem.

Eerste blogpost

Wat ik zelf een geweldig format vind om presentaties te geven, is Pecha Kucha. Dan mag je 20 beelden laten zien en bij ieder beeld 20 seconden praten. Het heeft iets extreem geforceerds, maar zo’n rigide schema biedt ook prettige heldere kaders. Dus ik vond het het proberen waard om mijn eerste blog, waarin ik mezelf voorstel, in dat format te gieten.

1Dit is een foto uit mijn overgangstentamen van mijn eerste jaar op de opleiding muziektheater. Voordat ik op de opleiding kwam, had ik lang en veel klassiek piano gespeeld. Ten tijde van dat deze foto werd gemaakt, dacht ik heel erg dat ik zelf graag op het toneel wilde staan, in performances die ik dan zelf maakte, waarin ik acteerde en zong en pianospeelde.

2Dit is een foto van mijn afstudeervoorstelling PLAY MAIDS. Ik stond niet zelf op het toneel, maar ik regisseerde de voorstelling. Zo zie je maar: het kan soms anders lopen. Tijdens mijn opleiding kwam ik er achter dat ik het veel leuker vind om als maker langs de kant te zitten, dan om zelf op de speelvloer te staan (en dat ik daar blijkbaar ook beter in ben). In het maken van voorstellingen kan ik al mijn fantasie, vragen, gedachten, twijfels en angsten kwijt.

3Wat bepalend was voor mij tijdens mijn opleiding, was dat ik een semester aan de regieopleiding in Zürich heb gestudeerd. Daar kwam ik er achter dat in regie echt alles samenkomt voor mij: creëren, samenwerken, leiding geven, intuïtie, ratio, beeldend werk, muzikaliteit… Daarnaast was Zürich ook een geweldige stad en was het voor mij erg leerzaam om, door daar te studeren, uit mijn comfort zone van ArtEZ te komen.

4Regisseren is voor mij, simpel gezegd, de kunst van theatrale elementen (muziek, tekst, beeld…) op zo’n manier ordenen, dat het geheel zeggingskracht krijgt. Een soort collage knip-en-plakwerk dus. Op deze foto bijvoorbeeld, vind ik dat dat goed gelukt is. Een Prada-winkel op het Amerikaanse platteland, dat gaat een spannende wrijving met elkaar aan. Nu volgen er een paar van mijn inspiratiebronnen, om jullie een beeld te geven van wat ik graag wil maken.

5Dit is een foto van Gregory Crewdson. Mijn meeste inspiratie haal ik eigenlijk uit muziek en beeldende kunst, vooral fotografie. Wat ik prettig vind aan een stilstaand beeld, is dat je er nauwkeurig naar kunt kijken en dat het veel voor de fantasie open laat. Als toeschouwer bij een voorstelling vind ik het ook prettig als ik nauwkeurig ergens naar kan kijken, en dat daarbij mijn fantasie aan het werk gezet wordt.

6
Voor de serie ‘Sochi Singers’ fotografeerde Rob Hornstra zangers en zangeressen die optreden in louche restaurants en nachtclubs in Sochi. Zo’n foto vind ik heel inspirerend; ultiem treurig en tegelijkertijd hoopvol. Je ziet dat de zangeres heel erg haar best doet om het gezellig te maken, maar je ziet tegelijkertijd die poging genadeloos stranden. Dat is onontkoombaar tragisch en daarmee voor mij erg theatraal.

7

Dit is een foto uit de serieWatching humans watching’. De titel dekt hier heel goed de lading: je ziet mensen die ergens naar kijken. Ik vind het geestig, een beetje voyeuristisch ook, maar tegelijkertijd kan het me ook heel erg ontroeren in z’n eenvoud. “Eenvoud is overwonnen complexiteit” zei een docent ooit tegen mij. Dat vind ik een heel goed uitgangspunt om kunst te maken.

8Dogtooth van Yorgos Lanthimos is mijn lievelingsfilm. Het beeld is waanzinnig esthetisch maar tegelijkertijd laat het iets heel erg duisters zien. Dat vind ik een grote kwaliteit. Ik hou van theater dat iets laat zien van onze menselijke schaduwzijde; iets dat pijnlijk, onprettig, of ongemakkelijk is omdat we ons er allemaal in herkennen.

9

Poulenc is één van mijn favoriete componisten. Ik heb zelf ook wel stukken van hem gespeeld, maar deze (Les Soirées de Nazelles) nooit. Naar dit stuk kun je blijven luisteren, maar je kunt er ook totaal geen grip op krijgen. Het is zo onvoorspelbaar, grillig naar allerlei uitersten toe, ondoorgrondelijk – en ik denk dat ik het daarom zo mooi vind.

10

In het theater vind ik soms ook inspiratie, bijvoorbeeld in de voorstellingen van Romeo Castellucci: zijn werk is totaal onbegrijpelijk, maar spreekt mij op een hele intuïtieve, irrationele manier aan. Het zijn een soort visuele, muzikale, theatrale nachtmerries.

11Dan nu iets van mijn eigen werk. Dit is een foto van de voorstelling ‘De spectaculaire schandelijke bekentenis van een jong meisje en het tragische einde dat daarop volgde’, die ik in februari maakte. Het was een solo van Laurien van Rijswijk (vierdejaars toneelschool). De tekst was geschreven door Teun Smits en Senna Pauli, gebaseerd op een verhaal van Marcel Proust.

12We noemden het “Een coming-of-age-verhaal, een rite de passage vol zielenpijn, een droomachtige trip over volwassen worden”. Uiteindelijk ging het vooral over fantasie als mechanisme om aan de werkelijkheid te ontsnappen. Dat is een thema dat veel terugkomt in mijn werk én werkprocessen. Onze fantasie stelt ons in staat om de dingen anders voor te stellen dan dat ze werkelijk zijn – en daardoor bestaat altijd de mogelijkheid tot verandering.

13Dit zijn beelden uit mijn afstudeervoorstelling ‘PLAY MAIDS’. Die maakte ik samen met mijn klasgenoten Anne Freriks en Robin Kuiper, die samenwerken als makend performance-duo. Daarnaast speelde actrice Margreet Blanken mee, die in 1963 afstudeerde aan de Arnhemse toneelschool. Modelabel Maison the Faux deed de vormgeving (kostuum en decor).

14

Het werd een visuele, duistere, poëtische muziektheaterpeepshow, gebaseerd op het toneelstuk ‘De Meiden’ (1947) van Jean Genet. Twee dienstmeiden, onderdrukt door hun meesteres, zijn verwikkeld in een gevaarlijk seksueel rollenspel waarbij ze de meesteres naspelen. Ze zoeken de grenzen op van macht, vernedering en fantasie.

15Het was een hele puzzel om tekst, muziek, kostuums, beweging allemaal bij elkaar te brengen in een interdisciplinaire performance. Maar het was ook een fantastisch proces, omdat alles klopte: we hadden een geweldig team dat vertrouwen in elkaar had, we durfden te varen op onze intuïtie, we voelden de noodzaak om deze voorstelling te maken. Met ‘PLAY MAIDS’ heb ik echt ervaren hoe ik in de toekomst als regisseur zou willen werken.

16De voorstelling ging in première op festival Körber Studio Junge Regie in het Thalia Theater in Hamburg. Daar wonnen we publieksprijs van het festival en kregen we ook lovend jurycommentaar. Na ons afstuderen hernamen we de voorstelling eind september op het Amsterdam Fringe Festival: daar kregen we een vijfsterren recensie van Theaterkrant en een viersterren recensie van de Volkskrant.

17Die prijs en de recensies waren natuurlijk hele fijne waardering voor ons werk. Daarnaast was het ook goed voor mijn zichtbaarheid als regisseur, dus ik was er heel erg blij mee. Prijzen en recensies, of je het nou wil of niet, zijn gewoon een belangrijke bevestiging – ook voor de buitenwereld. Maar wat ik eigenlijk uiteindelijk nog veel belangrijker vind dan dat, is dat dat ik zelf achter mijn werk sta (alhoewel dat in dit geval mooi samen viel).

18Vanaf januari 2017 mag ik als maker aan de slag bij twee productiehuizen: Kameroperahuis in Zwolle, en Generale Oost in Arnhem. Als jonge maker krijg ik bij hen de kans om me te ontwikkelen op weg naar mijn zelfstandigheid als regisseur. Ik maak voorstellingen, doe onderzoek, loop stage. Hiermee ontwikkel ik mij op alle vlakken: mijn artistieke signatuur, ondernemerschap, netwerk…

19Op dit moment ben ik bezig met de voorbereidingen (artistiek en zakelijk) van mijn eerste projecten. Maar daarnaast doe ik het even heel rustig aan. Na vier jaar kopje onder in het theater, heb ik ontdekt dat er ook nog een leven daarbuiten is. Bijbaantjes doen die niets met theater te maken hebben, boeken lezen, televisie kijken, legpuzzels maken. Daar kom ik niet alleen persoonlijk van tot rust, maar ook als regisseur krijg ik weer ruimte voor nieuwe ideeën en fantasieën. (Dit beeld komt uit de film Synecdoche, New York: ook één van mijn favorieten)

20

Dit gedicht van Simon Vinkenoog zie ik een beetje als mijn motto. Ik heb veel zin om te beginnen met mijn werkende leven als regisseur. Ik hou jullie via deze blog op de hoogte van mijn eerste stappen!

 

Credits: de foto’s van mijn afstudeervoorstelling zijn van Sanne Peper

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *