Ruben Tekelenburg – Huisblogger Update 3

Als klassiek musicus ontkom je er bijna niet aan om les te geven. Op het conservatorium heb ik me in eerste plaats ontwikkeld als uitvoerend musicus, maar het is lastig om elke maand zoveel concerten te geven dat ik er de huur van kan betalen, laat staan dat ik er straks een huis van kan kopen. Lesgeven is in mijn geval een stabiele oplossing, want het zorgt voor wat meer financiële zekerheid. In deze blog ga ik in op mijn activiteiten als pianodocent, vertel ik over mijn eigen pianomethode en brainstorm ik over een eigen lespraktijk.

Het pianodocentschap

Alweer zes jaar geef ik pianoles. In mijn tweede jaar op het conservatorium ben ik begonnen als pianodocent bij een particuliere muziekschool. Ik vond het wel spannend om die stap te zetten, want ik had nog nooit iemand uitgelegd hoe je moet pianospelen. Of nouja, ik had mijn broer een stuk of drie liedjes aangeleerd op de piano, maar daar hield het wel bij op. Nu mocht ik opeens leerlingen van alle leeftijden (ongeveer tussen 6 en 60 jaar oud) gaan vertellen wat ze voor de volgende les moesten oefenen. Dat was best gek, want ik voelde me helemaal geen docent. Het enige verschil tussen mij en de leerling was dat ik ‘het gewoon beter kan’. Ik vond het ook erg moeilijk om de juiste route voor een leerling te bepalen. Nee, ik wou liever gewoon zelf achter die piano zitten en mooie muziek maken. Lesgeven was geen liefde op het eerste gezicht.

”Ik werk niet met één standaard pianomethode,
maar ik probeer bij elke leerling passende literatuur te vinden.”

Nu, zes jaar later, is dat gelukkig behoorlijk veranderd. Ik heb manieren gevonden om leerlingen te motiveren en ik ken de muziekliteratuur voor beginners nu veel beter, waardoor ik beter weet wat een goede volgende stap is voor de leerling. Ik kan nu beter uitdagende, maar realistische eisen stellen aan leerlingen en het lukt me ook steeds beter om daar stellig in te zijn. Ik werk niet met één standaard pianomethode, maar ik probeer bij elke leerling passende literatuur te vinden. Ook schrijf ik bladmuziek uit als een leerling een bepaald muziekstuk graag wil spelen. Ik hou dan rekening met zijn of haar niveau.

Hierdoor ben ik soms wel lang bezig met het voorbereiden van de pianolessen. Ik ben meestal een halfuur per lesdag aan het voorbereiden, maar als ik iets moet uitschrijven kan het wel anderhalf uur worden. En daar krijg je natuurlijk niet voor betaald. Maar ik vind het belangrijk om iedere leerling als uniek te beschouwen (want dat zijn ze namelijk ook), je kan ze niet allemaal dezelfde richting op duwen. En je houdt je leerlingen ook tevreden als ze muziek spelen die ze leuk vinden.

Deze overtuiging zorgt er helaas voor dat ik me niet kan vinden in de huidige gangbare pianomethodes (zoals Hal Leonard en Alfred’s): ze zijn namelijk rechtlijnig. Er is volgens zo’n methode maar één manier om piano te leren spelen, en dat is door het boek van a tot z door te lopen. In zo’n methode krijg je dan van alles wat aangereikt: een beetje theorie, een beetje improviseren, een paar verschillende stijlen enzovoort.

Ik geloof daar niet in. Met een rechtlijnige methode creëer je eenzijdige leerlingen: je stopt iedereen in hetzelfde maatpak. Maar elke leerling is anders, en heeft/ontwikkelt bovendien een voorkeur voor bepaalde leerstijlen/muziekstijlen/onderwerpen. Dat kan je volgens mij niet in één vooraf vastgestelde, doorlopende methode kanaliseren. Ik ben daarom een modulaire pianomethode aan het opzetten.

Mijn eigen methode

Muziek maken doet een beroep op o.a. het intellect, aandacht, emotie, grove motoriek, fijne motoriek, coördinatie, zintuigen, ruimtelijk inzicht en abstract denken, en het vraagt om een uiterst snelle verwerking van zeer veel informatie (noten, maat, tempo, dynamiek, ritme enz). Je hebt drie zintuigen op scherp (horen, zien, voelen) en die werken intensief samen.

‘Ik ben verschillende modules aan het opzetten,
en welke het uiteindelijk allemaal worden weet ik nog lang niet.’

Ik denk dat het verstandig is als je al deze vaardigheden afzonderlijk zou trainen. Net zoals dat je een aantal verschillende vakken krijgt op een opleiding, denk ik aan het gelijktijdig gebruik van meerdere pianoboeken. Alle boeken hebben hetzelfde doel (piano leren spelen), maar de weg ernaartoe is anders. Het ene boek gaat bijvoorbeeld in op noten leren lezen, het andere boek focust op improvisatie. Bij het ene boek hou je je bezig met intervallen, bij het andere leer je akkoorden spelen. Zo vind je sneller een boek dat goed bij je past. En het punt is dan dat je, door gelijktijdig gebruik van die boeken, op je eigen manier en tempo leert inzien hoe alles met elkaar samenhangt. Je leert op jóuw manier pianospelen!

Ik ben verschillende modules aan het opzetten, en welke het uiteindelijk allemaal worden weet ik nog lang niet. Daar ben ik ook nog wel een paar jaar mee bezig, vrees ik. Maar ik sta in ieder geval achter dit idee en bij een paar leerlingen pas ik het al toe, en daar leer ik heel veel van.

Maargoed, terug naar de ondernemende kant hiervan: ik probeer eigenlijk het begrip pianomethode nieuw leven in te blazen. In eerste instantie doe ik dat om zelf beter les te kunnen geven, maar als ik het uit zou kunnen geven zou dat natuurlijk fantastisch zijn. Als mijn modulaire lesmethode in de boekwinkel (of in de app store?) zou komen te liggen, draag ik bij aan de ontwikkeling van mijn vakgebied. Dat vind ik wel een mooi streven. Eerst maar even de methode in elkaar zetten…

Een eigen lespraktijk

Op dit moment heb ik geen eigen lespraktijk. Ik werk met een opdrachtovereenkomst bij particuliere muziekscholen. Leerlingen hebben een contract bij de muziekschool, en ik stuur facturen naar de muziekschool. Dit betekent dat ik zelf geen financiële en inhoudelijke afspraken hoef te maken met leerlingen: dat gaat via de muziekschool. Ik hoef ‘alleen maar’ les te geven. Er zijn door de muziekschool regels opgesteld over bijvoorbeeld opzegtermijn en doorbetaling bij ziekte, maar inhoudelijk mag ik mijn eigen gang gaan.

Mijn intentie is wel om later een eigen lespraktijk te beginnen. Maar dan moet je veel meer dingen zelf gaan bepalen. Bijvoorbeeld: Hoeveel lesgeld vraag je? Hoe ga je dat incasseren? Hoe werkt het met btw? Factureer je achteraf, vooraf, per maand, per kwartaal? Is een proefles gratis? Hoeveel lesweken ga je lesgeven? Wat als jij of een leerling een keer niet kan? Wat als jij drie weken achter elkaar niet kan? Ga je voorspeelmomenten organiseren?

Juist doordat ik nu nog geen eigen praktijk heb, heb ik de ruimte om hier rustig over na te denken. Ik kijk hoe anderen het doen en vorm een mening over hoe ik het straks zelf zou willen. Zo kan ik straks met een gerust hart aan de slag. Ik wil pas een eigen lespraktijk beginnen als ik zeker weet waar ik straks ga wonen. En tot die tijd zit ik prima op mijn plek!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *