MATILDE BOELHOUWER – GASTBLOGGER

Food for Buzz - Janneke van der Pol

Introductie

Ik ben Matilde Boelhouwer, in 2015 afgestudeerd aan de afdeling Product Design op ArtEZ in Arnhem. Binnen mijn werk vervagen de grenzen rondom wat ontwerp allemaal kan zijn nog al eens. Ik werk voornamelijk met insecten, als onderwerp, als materiaal en als inspiratiebron. Tijdens mijn studie begon ik al vrij snel te werken in een tussengebied. Ontwerp,  kunst en biologie zijn namelijk allemaal vakgebieden waar mijn werk toe zou kunnen behoren.

Het werken met insecten is natuurlijk niet iets wat van de ene op de andere dag uit de lucht kwam vallen. Sinds klein meisje was ik al enorm geïnteresseerd in natuur, zo begon ik op mijn zevende al met het lezen van Charles Darwin’s evolutietheorie. Het is misschien cliché, maar ook toen was ik vaak bezig mezelf te uitten op een creatieve manier. Kunst, ontwerp en biologie waren dingen die veelvuldig aanwezig waren tijdens mijn jeugd.

Na mijn middelbare school leidde dat echter wel tot wat ‘keuzestress’, ging ik biologie studeren of toch de ontwerp kant op? Product design is het geworden, maar daarin is de fascinatie voor biologie, natuur en dieren en de wil om meer te weten, wel de rode draad geworden.

Insecten in de hoofdrol

Ik denk dat wij als ontwerpers nu de taak hebben niet alleen werk te maken wat gewoon ‘mooi’ is. We hebben per slot van rekening zo’n beetje alles wat we willen hebben en zelfs meer als dat. Spendeer een middagje op internet en je hebt miljoenen variaties van kleding, meubels, decoratie en zelfs variaties op dingen waarvan je het bestaan nog niet eens wist. Ik vind het dus niet nodig om meer van dit soort variaties te bedenken alleen maar omdat ik zo graag ontwerper wilde worden. Om die reden stel ik mezelf dus constant de vraag wat de toegevoegde waarde is van het nieuwe idee dat ik aan het uitwerken ben. Ik wil werk maken dat mensen aanzet tot nadenken en oplossingen biedt voor problemen van nu en het insect speelt daar de hoofdrol in. Voornamelijk omdat insecten enorm belangrijk zijn binnen ons ecosysteem; ze staan aan het begin van de voedselketen, ze zorgen voor bestuiving, bestrijden ziektes, houden plagen onder controle en zijn naast dat alles ook nog eens ontzettend fascinerend. Er bestaan miljoenen soorten insecten die stuk voor stuk een ander uiterlijk en andere functie hebben. Als dat niet de meest onuitputtelijke inspiratiebron is, dan weet ik het ook niet meer.

Insectology Terrarium

Ik werk dus vaak vanuit een “probleem”. Bij mijn afstudeerproject Insectology en Insectology Sweets bijvoorbeeld, was de constatering dat mensen insecten over het algemeen niet kunnen waarderen. En dat terwijl ze ontzettend belangrijk zijn in ons ecosysteem en daarnaast oplossingen kunnen gaan bieden voor bijvoorbeeld voedseltekorten. Dit heeft geresulteerd in een serie draagbare insecten terraria die het insect als het ware tentoonstellen als huisdieren, waardoor mensen ineens anders naar het dier gaan kijken. Daarnaast ontwikkelde ik een serie bonbons die zo gemaakt zijn dat mensen aan de smaken van insecten kunnen wennen zonder ze in hun geheel op te hoeven eten.

insectology sweets

Insectology Food for Buzz

Mijn laatste project, Insectology Food for Buzz speelt in op de enorme insectensterfte van de afgelopen jaren. De oorzaak van deze afname is te wijten aan het gebruik van pesticiden, klimaatverandering en het gebrek aan voedsel en leefomgeving. Dat gebrek aan voedsel en habitat is in de loop der jaren ontstaan door verstedelijking, uitbreiding van landbouwgrond en de drang naar onderhoudsvrij. Wanneer je de openbare ruimte bestudeerd zie je al gauw dat al het groen, onderhoudsvrij groen is, wat bijna altijd resulteert in planten die niet bloeien. Daarnaast wordt onkruid snel weggehaald en bestaan graslanden hoofdzakelijk uit gras zonder kruiden en zonder wilde bloemen. Ook is de tegeltuin, vanuit gemak, momenteel een grote trend. Kortom, gemeenten, agrariërs en ook wij kiezen steeds vaker voor groen zonder bloemen, waardoor o.a. Nederland in een woestijn voor insecten is veranderd.

Om deze reden heb ik een serie van 5 kunstmatige bloemen ontwikkeld die voor 99% onderhoudsvrij zijn. Deze zelfonderhoudende bloemen richten zich op onze 5 belangrijkste bestuivers, namelijk de bij, de hommel, de zweefvlieg, de vlinder en de nachtvlinder. De bloemen produceren zelf suikerwater door regenwater op te vangen. Dit regenwater wordt vervoerd naar een tank, waar het wordt vermengd met suiker. Het suikerwater wordt vervolgens automatisch terug gepompt naar kleine reservoirs die zijn aangepast op de lengte van de tong van elke specifieke soort. Daaromheen zorgen de bloemblaadjes als het ware voor de communicatie dat er daadwerkelijk voedsel is. De bloemblaadjes zijn aangepast op de vorm en kleurvoorkeur van iedere soort.

Food for Buzz – Janneke van der Pol

If not us, who then?

Dit project illustreert perfect waar ik als ontwerper voor sta. Het is ook nog eens ontzettend interessant omdat het bruggen slaat tussen veel verschillende disciplines. Tijdens de ontwikkeling van Insectology Food for Buzz heb ik samengewerkt met een botanicus van Naturalis Leiden, een entomoloog van Wageningen Universiteit en engineers die het systeem hebben ontwikkeld. Het is denk ik erg belangrijk als ontwerper als het ware een doorgeefluik te zijn tussen allerlei verschillende disciplines. Ik denk ook dat niemand een betere verbinding kan zijn tussen bijvoorbeeld wetenschap en de maatschappij als de ontwerper. Vooral omdat de ontwerper de mogelijkheden heeft een “probleem” op verschillende manieren om te zetten naar iets begrijpelijks, behapbaars en bovenal iets wat ook echt opgelost kan worden. Ik zie dit dan ook als een van mijn taken binnen mijn studio, oftewel

If not us, who then?

If not us, who then, was het thema van Dutch Design Week 2018, waar ik Insectology Food for Buzz presenteerde. Een belangrijke reden dat ik hier mijn nieuwe werk presenteerde was het opdoen van contacten om dit project verder mee te ontwikkelen. Nieuwe bruggen slaan dus, met architecten, stedenbouwkundigen, andere engineers, ecologen etcetera. Zij kunnen nieuwe inzichten bieden binnen het concept wat er nu ligt en daarnaast kunnen we samen verder kijken naar mogelijkheden om dit project toe passen.

Zien en gezien worden

Het is altijd heel fijn gesprekken aan te gaan met mensen uit verschillende soorten vakgebieden. Je komt dan namelijk snel op ideeën waar je eerder nog niet aan had gedacht. Daarnaast bouw je op die manier een steeds groter groeiend netwerk op, wat uiteindelijk een enorme invloed heeft op de praktijk. Een klassiek voorbeeld van het sneeuwbaleffect eigenlijk. Zeker wanneer de pers je project ziet en besluit te publiceren. Zo merkte ik bijvoorbeeld het enorme effect van een publicatie van Insectology: Food for Buzz op Dezeen(één van ’s werelds belangrijkste websites op het gebied van design en architectuur). Na die publicatie stroomde mijn mailbox vol met nieuwe aanvragen voor publicaties, Elle Decor Italië en Spanje, een groot artikel in een tijdschrift in Rusland, een grote expositie in 2020 in België en zelfs contacten in Dubai, zijn een kleine greep uit de wereldwijde aandacht die volgde (en nog steeds gaande is).

Zo’n artikel op een groot platform als Dezeen kan een enorme boost geven voor je praktijk, want uiteindelijk draait het toch allemaal om zien en gezien worden. Daarbij is het super belangrijk dat je werk maakt wat actueel is, op de juiste plaats en de juiste tijd. Daar komt natuurlijk naast het gebruiken van je voelsprieten ook een stukje geluk kijken, er is zijn namelijk ontzettend veel ontwerpers en jij moet er dan maar net tussen uit springen met je werk. Ik denk dat doorzetten daar een toverwoord in is.

Food for Buzz – Janneke van der Pol

Doorzetten

Om projecten zoals deze mogelijk maken  probeer ik me binnen mijn atelier ook op commercieel vlak te bewegen. Het woord commercieel is in de kunst en ontwerpwereld eigenlijk een woord met een nare bijsmaak, het lijkt altijd te doelen op het verkopen van je ziel: alles wat je belangrijk vindt in je werk aan de kant zetten om zo toch maar geld te kunnen verdienen. Ik denk echter dat het maken van commerciëler werk, zeker in het begin, ontzettend belangrijk is. Sowieso is het goed te beseffen dat niets vanzelf naar je toe komt wanneer je net bent afgestudeerd. De pers schrijft 9 van de 10 keer niet uit zichzelf over je werk, bestellingen stromen niet van de een op de andere dag binnen en je kunt zeker niet meteen je levensonderhoud betalen. Je moet dus op zoek naar manieren om jezelf te profileren en ook naar manieren om geld te verdienen.  Je moet eigenlijk constant zelf werk genereren. Wat mij betreft is stil zitten na je afstuderen dan ook niet de slimste keuze. Juist dat is het moment om door te pakken.

De kans is heel klein dat je direct weer een groot project kunt neerzetten. Er is weinig geld, grote projecten kosten veel tijd en het aanvragen van subsidies is in het begin erg moeilijk. Ik denk dat commercieel werk dan een goede oplossing is om die periode te overbruggen en daarnaast kan het ook een goede manier van profilering zijn. Zelf ben ik op zoek gegaan naar een manier om mijn kernwaarden als ontwerper toch over te brengen. Ik doe dit door in mijn commerciële producten altijd te zoeken naar een vorm van verwondering en probeer er altijd een verhaal te vertellen. Daarnaast zoek ik altijd naar manieren en technieken die altijd unieke resultaten op leveren. Op deze manier zal ik nooit een massaproduct creëren en kan ik toch mijn denkwijze overdragen. Uiteindelijk hoop ik geen commercieel werk meer te hoeven maken. Want ik werk natuurlijk toch het liefste aan projecten als Insectology. Maar ook daar redt je het waarschijnlijk niet met verkoop alleen, daarom probeer ik juist met dat soort projecten credibility en unieke kennis op te bouwen zodat ik kan gaan les geven, lezingen geven of bijvoorbeeld met gemeenten om tafel kan gaan zitten rondom groenbeheer.

Zonder twijfel groot dromen

Naast mijn doelen om bijvoorbeeld lessen of lezingen te gaan geven, probeer ik vooral altijd groot te dromen. Het liefst droom ik voor mijn praktijk dingen die eigenlijk heel onrealistisch klinken. Mijn droom voor over 5 jaar is nu: het hele Empire State Building bekleden met de bloemen van Insectology Food for Buzz. Voor mij werkt zo’n grote droom motiverend, het herinnert me eraan door te zetten en ook om altijd onverwachte wendingen te verwachten. Dat klinkt misschien gek, het onverwachte verwachten. Maar het is soms best lastig om door te zetten als het allemaal niet zo uitpakt als je had gehoopt. Ik twijfel best regelmatig, of ik wel de juiste keuzes maak, of ik wel hard genoeg werk bijvoorbeeld. Nu ik drie jaar bezig ben heb ik echter gemerkt dat er altijd snel weer iets heel leuks en goeds gebeurd, een goede opdracht of een grote expositie bijvoorbeeld. Op momenten dat het allemaal niet zo rooskleurig lijkt, komt ook zo’n kans altijd weer om de hoek kijken, kansen die je op voorhand niet had bedacht.

Ik kan wel honderden positieve dingen opnoemen die ik van tevoren niet had bedacht, dus is er misschien ook wel een kans dat die Empire State Building over een paar jaar vol zit met mijn bloemen. Daarom werk ik nu daar naartoe,  vind ik alles op de weg daarheen bijzonder en blijf ik ondanks kleine twijfels altijd groot dromen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *